Steve Tibbetts / Quentin Dujardin : de geluidskunstenaars #2

We wisten het zeker: deze twee gitaristen moesten elkaar ontmoeten. Vlak na de release van het album van Steve Tibbetts („Close“, ECM) en aan de vooravond van de „Saison orange“-tournee die Quentin Dujardin op het punt staat te ondernemen, hebben we hen bij elkaar gebracht voor een (heel) lang gesprek…

Vandaag laten we jullie het tweede en laatste deel van dit gesprek ontdekken (het eerste deel werd gepubliceerd op woensdag 8 april 2026).

© France Paquay

Nog iets anders: jullie worden allebei onder de noemer „jazz“ gecatalogeerd. Maar ik denk niet dat jullie echt jazzmuzikanten zijn. Wat vinden jullie daarvan?

Steve Tibbetts : Ik voel het: Quentin heeft doorheen Noord-Afrika gereisd. Ik hoor het in zijn muziek. Ik proef Marokko. Je kunt zulke reizen niet maken zonder dat het je raakt. Het is heel anders dan terugkomen van een reis en dan, eenmaal thuis, proberen iets te creëren dat daarop is geïnspireerd. Het maakt nu gewoon deel uit van je wereld.

Hetzelfde overkwam mij toen ik op Bali woonde, in Indonesië, en later in Nepal. Ik raakte daar gewend aan cyclische, herhalende muziek... Persoonlijk ben ik niet opgegroeid met het luisteren naar jazz. Ik moet je trouwens een anekdote hierover vertellen: lang geleden was ik dj bij de publieke radiozender van Minnesota. Ik werkte voor Leigh Kamman, een ware jazz-encyclopedie. Aan zijn zijde heb ik veel ontdekt: Duke Ellington, Chick Webb, Ray Brown en nog zoveel anderen. Het was ongelooflijk! Soms, om drie uur 's nachts, dacht ik dat er geen andere muziek ter wereld bestond die de moeite waard was dan die van Ellington.

Zo heb ik mijn opleiding gekregen. In werkelijkheid ben ik wel degelijk opgegroeid met rock en folk.

Hoe denk jij hierover, Quentin?

Quentin Dujardin : Dat is inderdaad wat ik hoor in de muziek van Steve. Wat mij betreft, maak ik me niet al te druk over de vraag of ik onder de noemer jazz of folk word geschaard. Ik beschouw mezelf als een reiziger die zijn gitaar meeneemt om samen met de muzikanten die ik tegenkom geluiden te vermengen. Als je reist, zoals Steve deed, en op welk continent je je ook bevindt, is het de klank die telt. Dat is wat belangrijk is, niet het hokje waar men je wil bij indelen.

Steve Tibbetts : Ik heb ook in een platenzaak gewerkt. En ik herinner me dat we niet wisten waar we Meredith Monk moesten indelen. Hetzelfde gold later voor de „New Series“ van ECM, met artiesten als Arvo Pärt en Gidon Kremer. Toen Manfred Eicher hoorde dat we die platen in het jazzrek hadden gezet, werd hij boos (lacht).

© Diane Waller - ECM-Records

Wat mij betreft vind ik het leuk als genres worden gecombineerd: jazz en rock, jazz en hiphop. Of jazz en wereldmuziek… Ik vind dat Quentin zijn muziek niet in een keurslijf past…

Steve Tibbetts : Ik wist wel dat ze je die vraag zouden stellen, Quentin! Waar plaats je jezelf? Is het jazz? In je muziek zit veel klassieke gitaar… Ik heb gelezen dat je je veel in de klassieke muziek hebt verdiept.

Quentin Dujardin : Ik hou van het geluid van de gitaar, vooral van gitaren met nylon snaren. Ik heb heel veel gitaar gespeeld in de kerk; we zongen daar met het hele gezin. Mijn vader was organist, waardoor we die klank in ons oor hebben. Het is voor mij een vorm van meditatie, net zoals wanneer ik naar jou luister. Het gaat niet zozeer om het instrument zelf, maar wel om de klank die het voortbrengt.

Steve Tibbetts : Je speelt waarschijnlijk op een speciale gitaar…

Quentin Dujardin : Ik speel op een zeer goede klassieke gitaar die ik bij een Duitse gitaarbouwer heb gekocht. Het belangrijkste voor mij is het gevoel, de aanslag. Ik denk dat wij echt de hoeders van de klank zijn. Het is totaal anders dan bij de piano of een ander instrument. We moeten zorg dragen voor de klank, want die weerspiegelt onze wereld, de manier waarop we het leven beschouwen, waarnemen en delen. Elke dag werken we met onze twee handen, net als een ambachtsman. Het is vakmanschap, begrijp je?

Steve Tibbetts : Zeker !

Quentin Dujardin : Daarom denk ik er bijvoorbeeld niet aan om effecten te gebruiken. Ik denk aan het creëren van geluid met mijn beide handen.

Speel je nog steeds akoestisch? Zonder versterking van de gitaar?

Quentin Dujardin : Neen, niet helemaal. Ik ga op dezelfde manier te werk als Steve: ik versterk mijn gitaar ook met een pick-up (een sensor – red.) in de gitaar. Voor een andere gitaar gebruik ik aparte pick-ups voor de bas. Net als jij, Steve. Zou je je werkwijze kunnen uitleggen en ons een demonstratie geven?

Steve Tibbetts : (hij pakt zijn twaalfsnarige gitaar en legt het uit terwijl hij speelt – red.) Ik versterk de opnames gewoon. Deze loops dateren uit 1979. Elke snaar produceert een andere reeks samples… Uiteindelijk is het alsof ik over een instant orkest beschik. En als ik even geen ideeën heb, kan mijn gitaar het overnemen. Deze gitaar is een oude vriend. Het is geen geweldige gitaar, maar ik ken ze door en door. En zoals Quentin zegt, er is een innerlijke resonantie. Kijk eens, ik heb me altijd afgevraagd hoe een twaalfsnarige nylon gitaar zou klinken… Wauw!

Quentin Dujardin : Ik heb nog nooit zo'n instrument gezien.

Steve Tibbetts : Ik heb ook eens geprobeerd om op een fretloze gitaar te spelen. En jij?

Quentin Dujardin : Ja, ik heb er ook een die ik gebruik.

Steve Tibbetts : Ik kan er niet op spelen! Ik heb er een gekocht die door Gretsch is ontworpen, maar ze is gewoon verschrikkelijk! Zij is echt moeilijk te bespelen (hij imiteert het geluid dat hij eruit weet te halen – red.).

Onze gemeenschappelijke vriend, Lee Townsend (een gerenommeerde producer in de jazzwereld – red.), vertelde me dat Andy Summers (voormalig gitarist van The Police – red.) heel goed overweg kon met dit soort instrumenten.

Quentin Dujardin : Bedoel je een fretloze elektrische gitaar?!

Steve Tibbetts : Ik weet het niet. Ik heb geprobeerd een Stratocaster te gebruiken waarvan ik de frets had laten verwijderen en vervangen door kunststof. Het hielp niets. Ik zag eruit als iemand die niet kon gitaarspelen…

Quentin Dujardin : Ik zou je eerder aanraden om dit gewoon eens te proberen met een heel eenvoudige klassieke gitaar.

Steve Tibbetts : Dat verklaart waarom ik zo gefascineerd ben door het vioolspel van Gidon Kremer of Arthur Grumiaux. Ze slagen erin zulke hoge tonen te spelen, het is ongelooflijk!

Quentin Dujardin : Ik heb de kans gehad om samen te werken met Cenk Erdoğan, een muzikant uit Istanbul. Hij is een meester op de fretloze gitaar. Hij combineert verschillende muziekstijlen: Turkse folk, Aziatische muziek, jazz… Echt een uitstekende gitarist.

Steve Tibbetts : Ik denk dat ik hem ken. Hij is toch overleden?

Quentin Dujardin : Nee, je verwart hem waarschijnlijk met Erkan Oğur…

Steve Tibbetts : Een blues muzikant had me aangeraden om naar een plaat te luisteren die hij in Istanbul had gekocht. Het was ongelooflijk! Die gitarist zingt ook (Steve neuriet een melodie die hij heeft onthouden – red.) en er is ook iemand die hem op de trommel begeleidt.

Quentin Dujardin : Zullen we het even over onze vriend Lee Townsend hebben?

Steve Tibbetts : Die goede oude Lee… (hij lacht)

Quentin Dujardin : We werken samen, wist je dat?

Steve Tibbetts : Ja, ik heb gezien dat jullie samen twee albums hebben gemaakt.

Quentin Dujardin : Ik ben benieuwd naar wat je vindt van de ‘producer’ van je platen en van je relatie met Manfred Eicher. Waarom staat er op je albums ‘geproduceerd door Manfred Eicher’ (zoals op vrijwel alle albums die door het ECM-label worden uitgebracht – red.), terwijl het in werkelijkheid jij en Marc Anderson zijn die het werk doen? Laten we eerlijk zijn, je moet je eigen genialiteit wel erkennen. Ik ben muzikant en ik begrijp het proces achter je muziek. Dat zou volgens mij moeten veranderen…

Steve Tibbetts : Ik heb daar wat gas teruggenomen… dat hoort bij de samenwerking die we met het label hebben. De laatste keer dat ik daarheen ging, ging mijn vrouw mee. Ik ken de secretaresse, Helga, ze is tweeëntachtig jaar oud. Ik had bloemen voor haar meegenomen. Als je Helga kent, kun je met iedereen goed opschieten. We hebben een paar mooie dagen gehad, daar in München. En we hebben ook aan een project gewerkt. Voordat we vertrokken, hebben we nog even met Manfred gepraat. Ik zei tegen hem dat het ongelooflijk was dat we meer dan veertig jaar samen hebben kunnen werken. Hij zei: “Het is een wonder!”. En we hebben gelachen… Ja, het is een zegen om door dit label te worden uitgegeven. Ik ben niet de enige, andere muzikanten bevinden zich in dezelfde situatie als ik. Toen ik destijds met Lee in New York werkte, vroeg ik hem naar het “kantoor” in München. We belden Manfred, die ons veel vrijheid gaf. Lee is niet alleen een toffe kerel, maar hij heeft ook een zeer ontwikkeld muzikaal gevoel. Misschien een beetje te veel voor ECM.

© privécollectie Steve Tibbetts

Ik geloof dat er een album van Bill Frisell in de catalogus staat waarop niet staat vermeld: „Produced by Manfred Eicher“…

Steve Tibbetts : Klopt, het gaat om „Lookout for Hope“. Dit is een belangrijk moment in het bestaan van het label… Een album geproduced door Lee Townsend!

Quentin Dujardin : Zeg eens, Steve, heb je ooit muziek voor een film gecomponeerd? Of is jouw muziek ooit in een film gebruikt?

Steve Tibbetts : Dat is al eens gebeurd. Maar die wereld is erg gesloten! Ik heb gehoord dat je, om daar binnen te komen, in Los Angeles moet wonen en de juiste mensen op feestjes moet ontmoeten!

Quentin Dujardin : Ik vind zelf dat je muziek klinkt als de perfecte soundtrack voor een film van David Lynch; het heeft die sfeer. (Ik ben het daar helemaal mee eens, lacht Steve – red.)

Steve Tibbetts : David Lynch had in Angelo Badalamenti zijn ideale medewerker gevonden… Wie had het beter kunnen doen? Zodra hij succes begon te boeken, denk ik dat alle muzikanten ter wereld bij hem aanklopten. Dat was het geval voor Gerald Casale en Mark Mothersbauk (de oprichters van de legendarische rockband Devo – red.), die keihard hebben gewerkt om hem van muziek te voorzien. Brian Eno was er ook bij, maar daar is weinig van bewaard gebleven. Het is geen toeval dat David Bowie even in beeld verschijnt in een scène van “Twin Peaks”...

Maar ja, daar heb ik natuurlijk aan gedacht.

En jij, Quentin, wat is jouw band met filmmuziek?

Quentin Dujardin : Ik werk regelmatig aan documentaires, soms aan korte of lange films. Het laatste voorstel dat ik kreeg, dateert van twee maanden geleden: ik werd gevraagd om een stukje te synchroniseren voor een serie geproduceerd door Disney Plus. Het ging om het synchroniseren van een minuut muziek van Hans Wendl (producer en uitgever – red.). Het project is afgeblazen, het was te duur! Er zijn wel eens kleine kansen zoals deze... Maar dat komt niet vaak voor.

Steve Tibbetts : Mijn muziek wordt wel eens gebruikt, maar dat kom ik pas achteraf te weten! Een vriend vertelt me dat hij het heeft gehoord, en zegt: „Kijk maar eens op YouTube…“ Als ze het me tenminste zouden vragen, zou ik misschien wel akkoord gaan. Anderen gedragen zich veel beter. Ze laten het je weten, betalen je een fatsoenlijk bedrag en vermelden je naam in de film.

Quentin Dujardin : Het punt is dat het tegenwoordig, met de digitale technieken die we kennen, vrijwel onmogelijk is dat het algoritme je muziek niet kan herkennen.

Steve Tibbetts : Ze spelen vals: ze passen de snelheid van de band aan, zodat het algoritme de juiste golf niet meer kan herkennen. (gelach)

© Manu Delen

Bedankt voor dit gezellige gesprek!

Steve Tibbetts : Ik weet zeker dat we elkaar ooit zullen ontmoeten. Ik ben altijd op reis en ik ben gezond! En we houden van Europa.

Quentin Dujardin : Je bent van harte welkom bij mij thuis. Ik heb wel plek voor je als je hier een tijdje wilt blijven.

Steve Tibbetts : Ik stuur de uitnodiging terug! Het is natuurlijk zo dat de afstanden hier veel groter zijn. Zo groot zelfs dat je je, voordat je een groep samenstelt, afvraagt: „Wil ik echt meerdere dagen in een busje doorbrengen met die vent?“ Sommige muzikanten zijn fantastisch… maar ook compleet gek!

De laatste keer dat we elkaar spraken, vertelde je me dat je van plan was om hier in Europa een paar optredens te geven…

Steve Tibbetts : Ja, ik heb niet echt geprobeerd om boekingsbureaus te overtuigen… Dat is heel vervelend werk. Als ik een manager had, zou hij dat wel regelen.

Quentin Dujardin : Als je live optreedt, kan de apparatuur behoorlijk omvangrijk zijn. Ik kan me voorstellen dat jij ook veel spullen meeneemt, Steve. De versterkers, de gitaren, en niet te vergeten de percussie van Marc.

Steve Tibbetts : Samen met Marc hebben we een tournee gedaan die we de „bagageruimtetour“ hebben genoemd. Als onze spullen niet in het bovenste bagagevak pasten, gingen we niet op pad! Ik slaagde erin om mijn gitaar, een heel klein mengpaneel en een sampler erin te proppen. Soms is het ook wel fijn om je daartoe te beperken. Vroeger reisden we in een busje met onze eigen geluidsinstallatie. Het was ongelooflijk, al die apparatuur. Ik denk dat die periode definitief achter ons ligt. Iemand vertelde me dat Jan Garbarek en de leden van het Hilliard Ensemble (een Brits vocaal kwartet – red.) ten tijde van het album “Officium” een paar minuten door de kerk liepen waar ze zouden spelen om geluidstests te doen. Dat was genoeg... Ze hadden de balans in een kwartier geregeld!

Quentin Dujardin : Het is waar dat optreden in een kerk een ideale omgeving biedt!

Interview © Yves Tassin (vrije vertaling: Jos Demol) – foto’s © Diane Waller/ France Paquay/ Manu Delen 
In samenwerking met JazzMania

   

Quentin Dujardin "Saison orange"-toernee 2026
(met Didier Laloy, Manu Katché en Nicolas Fiszman)

15 april - Marche
16 april -  Seraing
17 april - Louvain-la-Neuve
18 april - Théâtre Marni Brussel
20 april - Dinant
21 april - Ciney
23 april - Vienne
24 april - Privas – FR
25 april - Namur
26 april - Eupen

Volledige agenda HIER