Roberto Fonseca, de diversiteit van de Cubaanse jazz...




In een Brussels hotel komt Roberto Fonseca nonchalant aan, zoals altijd met een hoed op - ik vergeet hem te vragen waarom. Ik vroeg hem of hij het interview in het Engels wilde doen, maar nee, hij wilde zijn Frans oefenen.






“Ibrahim Ferrer was een beetje de Michael Jackson van Cuba,
maar met veel nederigheid.”



Hoe speelde de Buena Vista Social Club een belangrijke rol in je carrière ?

Roberto Fonseca : Voordat ik bij de Buena Vista Social Club kwam, onderging ik al veel andere invloeden: jazz, hiphop, funky... en traditionele muziek leek me iets gemakkelijks en daarom niet erg interessant. Mijn eerste kennismaking met de Buena Vista Social Club was toen ik een album aan het opnemen was met Manuel Guarijo Mirabal, en toen ik de studio binnenliep en Ibrahim Ferrer en Manuel Galban zag... Ik had nooit gedacht dat ik deze legendes zou zien! Ik nam aan dat de muziek van deze groep makkelijk te spelen was: er is de sfeer, het geduld, de stilte, het is allemaal rustig, maar je moet heel goed piano spelen, je moet aanvoelen wanneer je meer moet spelen en wanneer minder. Ik moest traditionele muziek leren beheersen, iets wat ik voorheen niet kende. Voor mij is de Buena Vista Social Club de school van de traditionele muziek, want daarin speelden Cachaito Lopez, Manuel Mirabal, Ibrahim Ferrer, Omara Portuondo,... Het is de echte school van de Cubaanse muziek. Ibrahim was een beetje de Michael Jackson van Cuba, maar dan met veel nederigheid, hij had helemaal geen sterallures. Zijn eenvoud maakte veel indruk op me.




Je zegt dat je de indruk had dat traditionele muziek gemakkelijk te spelen was. Ik denk dat dat in Europa ook het gevoel is dat we hebben over Cubaanse muziek: mambo, salsa, son, habanera, het is allemaal een beetje hetzelfde voor ons, maar wat maakt het verschil ?

Roberto Fonseca : Het verschil zit hem vooral in de ritmische patronen. De mambo heeft een gemiddeld tempo, de son montuno is rustiger, de cucaracha is snel. Het is belangrijk voor ons om alle ritmische verschillen onder de knie te krijgen. En dan is er nog de manier waarop je vanuit je hart speelt. Dat is heel belangrijk.

Je zegt dat je bent begonnen met het spelen van jazz. Hoe speel je deze muziek in een land waar het verboden is ?

Roberto Fonseca : Dat is het mysterie! Op school was het verboden. Als ik het met een vriend speelde, greep de leraar meteen in. Het was vreemd omdat we wisten dat Dizzy Gillespie in de Verenigde Staten jazz speelde op Cubaanse ritmes. In Cuba was het vooral 'klassieke' muziek, met ritmes uit Afrika, die telde. Dus speelden we thuis jazz zonder dat het opviel.





“Oscar Peterson was zo uitzonderlijk dat ik eraan dacht
om de piano op te geven!”



Op "Abuc" staat een stuk van Ray Bryant dat je twee keer speelt. Welke jazzpianisten hebben je beïnvloed ?

Roberto Fonseca : Ray Bryant natuurlijk, maar vooral Oscar Peterson. Er is ook Ahmad Jamal, Bill Evans, Thelonious Monk, Chick Corea, Keith Jarrett, Chucho Valdés, Lily Martinez... Er zijn er genoeg die belangrijk zijn voor mijn muziek.

Maar Oscar Peterson is speciaal en daarom draag ik "Please Oscar Stop" op het album aan hem op. Het was mijn moeder die me kennis liet maken met deze pianist. Toen ik hem hoorde, was het zo bijzonder dat ik eraan dacht om de piano op te geven! Maar mijn moeder vertelde me dat ik een manier van spelen kon vinden die me dichter bij Peterson zou brengen.

Ik wilde de piano voor de tweede keer opgeven toen mijn leraar klassieke muziek me liet luisteren naar Glenn Gould in de Goldbergvariaties. Maar mijn pianoleraar moedigde me aan om door te gaan, en dit nummer op het album gaat over dat verhaal.

Je speelt dit stuk als pianosolo en met een congaspeler…

Roberto Fonseca : Er zijn twee congaspelers. Het zijn ongelooflijke muzikanten. Om zo te spelen is het belangrijk om goed met elkaar overweg te kunnen, want er is techniek, maar ook passie en communicatie...

Om zo te spelen, kan je je geen fouten veroorloven...

Roberto Fonseca : Ja, dat kan gebeuren, maar voor ons zijn het eerder ‘happy mistakes’.

"Mercedes" is een erg zachte melodie: is het ook aan iemand opgedragen ?

Roberto Fonseca : Er zit een heel sterk verhaal in dit nummer. Het is opgedragen aan mijn vader en mijn moeder. Toen ik jong was, was ik een moeilijke leerling. Op de klassieke muziekschool begonnen we om 8 uur 's ochtends en eindigden we om 5 uur 's middags, van maandag tot donderdag. Op vrijdag, zaterdag en zondag bleven we thuis om piano en solfège te studeren, maar ook wiskunde en natuurkunde.

Ondertussen speelden mijn vrienden op het strand. Het was moeilijk voor me en ik wilde van school af. Ondanks alles bleef ik muziek studeren. Maar een van mijn leraren wilde me van school sturen en mijn moeder ontmoette hem en overhaalde hem om me te laten blijven, ook al zei hij dat ik nooit een goede pianist zou worden.

Op dat moment besloot ik om te bewijzen dat ik een echte muzikant kon zijn. Het nummer heet "Mercedes" omdat dat de voornaam van mijn moeder is. En de persoon die in het nummer aan het woord is, is mijn moeder: "Be the best !", zegt ze.





“Als ik mensen zie dansen of huilen als ze mijn muziek horen, ben ik blij.”



Wat betekent 'La Gran Diversion', de titel van het album ?

Roberto Fonseca : Het betekent dat je moet genieten van alle muziek, de melodie, het ritme, de dans, dat je kunt huilen en lachen tegelijk. En dat alles samen vormt de muziek. Daarom is dit album het meest persoonlijke dat ik ooit heb gemaakt. Ik wil mijn leven uitleggen, mijn verhaal vertellen.

Het is ook een eerbetoon aan een Parijse club…

Roberto Fonseca : Het idee ontstond omdat er in de jaren 30 en 40 in Parijs clubs waren met dezelfde sfeer als in Cuba, waaronder "La Cabane Cubaine". En ik denk wel eens dat ik in de verkeerde tijd geboren ben, dat ik graag muziek in die tijd had willen meemaken. En omdat ik de Buena Vista Social Club heb meegemaakt, wilde ik die sfeer, die geest in mijn project recreëren.

Tegelijkertijd wilde ik de Buena Vista Social Club niet nummer twee maken. Het feit dat ik muzikaal leider was geweest van Ibrahim Ferrer kon ik me dat niet veroorloven. Tegelijkertijd wilde ik het risico nemen om nieuwe nummers te maken, maar wel in de geest van die tijd. Het was niet gemakkelijk, maar als ik tijdens concerten mensen zie dansen of huilen op mijn muziek, ben ik gelukkig.

Muziek is overal in Cuba, het is ongelooflijk! Soms is het moeilijk te geloven dat het Cubaanse volk zoveel heeft geleden en nog steeds lijdt…

Roberto Fonseca : Muziek is leven, muziek redt ons bestaan. Ik heb het geluk dat ik mijn gevoelens kan uiten door middel van muziek. Zelfs tijdens de covid toen er geen concerten waren, kon je overal op straat muziek horen. Er zit altijd een joie de vivre in onze muziek.

Bij welke stijl van Cubaanse muziek leun je het dichtst aan ?

Roberto Fonseca : Voor mij is dat de son montuno.





“In Cuba worden mensen gek als je op het podium staat.”



Welke muziek die we hier kennen zou je ermee kunnen vergelijken ?

Roberto Fonseca : Je zou het kunnen vergelijken met bossa nova, een heel langzame bossa nova. Er zit veel spiritualiteit en emotie in deze muziek.

Zijn de teksten ook heel belangrijk ?

Roberto Fonseca : Ja. Ze gaan over de liefde, nostalgie, en het is een stijl boordevol emoties.

Wordt deze muziek op het podium in Cuba anders ervaren dan in Europa ?

Roberto Fonseca : In Cuba worden mensen gek als je op het podium staat. Hier is er een beetje tijd nodig vooraleer het publiek opgewarmd is, maar het eindigt vaak net als in Cuba! Het is een feest, iedereen danst aan het einde! We vinden het belangrijk dat mensen zich goed voelen.

Waar luister je thuis nog meer naar ?

Roberto Fonseca : Een beetje van alles, afhankelijk van hoe ik me voel: jazz, klassiek, rock... Ik slorp alles op wat me interesseert in elke stijl: reggaeton, rap... Vaak als ik iets hoor wat ik leuk vind, plug ik shazam in en ontdek ik iets nieuws. Ik luister ook naar een beetje Frans chanson, één nummer vind ik echt leuk... het is van Gainsbourg. (hij zingt de melodie...)

La Javanaise !

Roberto Fonseca : Ja, dat klopt! Ik speel het soms als pianosolo tijdens concerten. De melodie is erg mooi en de harmonieën ook. Ik vind het een uitzonderlijk stuk!


Tekst © Jean-Pierre Goffin  -  foto’s © Serge Braem
Een samenwerking JazzMania / Jazz'halo







Roberto Fonseca - La Gran Diversión
Wagram Music

Website Roberto Fonseca


In case you LIKE us, please click here:




Foto © Leentje Arnouts
"WAGON JAZZ"
cycle d’interviews réalisées
par Georges Tonla Briquet




our partners:

Clemens Communications





Hotel-Brasserie
Markt 2 -
8820 TORHOUT

 


Silvère Mansis
(10.9.1944 - 22.4.2018)
foto © Dirck Brysse


Rik Bevernage
(19.4.1954 - 6.3.2018)
foto © Stefe Jiroflée


Philippe Schoonbrood
(24.5.1957-30.5.2020)
foto © Dominique Houcmant


Claude Loxhay
(18/02/1947 – 02/11/2023)
foto © Marie Gilon


Special thanks to our photographers:

Petra Beckers
Ron Beenen
Annie Boedt
Klaas Boelen
Henning Bolte

Serge Braem
Cedric Craps
Christian Deblanc
Philippe De Cleen
Paul De Cloedt
Cindy De Kuyper

Koen Deleu
Ferdinand Dupuis-Panther
Anne Fishburn
Federico Garcia
Robert Hansenne
Serge Heimlich
Dominique Houcmant
Stefe Jiroflée
Herman Klaassen
Philippe Klein

Jos L. Knaepen
Tom Leentjes
Hugo Lefèvre

Jacky Lepage
Olivier Lestoquoit
Eric Malfait
Simas Martinonis
Nina Contini Melis
Anne Panther
Jean-Jacques Pussiau
Arnold Reyngoudt
Jean Schoubs
Willy Schuyten

Frank Tafuri
Jean-Pierre Tillaert
Tom Vanbesien
Jef Vandebroek
Geert Vandepoele
Guy Van de Poel
Cees van de Ven
Donata van de Ven
Harry van Kesteren
Geert Vanoverschelde
Roger Vantilt
Patrick Van Vlerken
Marie-Anne Ver Eecke
Karine Vergauwen
Frank Verlinden

Jan Vernieuwe
Anders Vranken
Didier Wagner


and to our writers:

Mischa Andriessen
Robin Arends
Marleen Arnouts
Werner Barth
José Bedeur
Henning Bolte
Erik Carrette
Danny De Bock
Denis Desassis
Pierre Dulieu
Ferdinand Dupuis-Panther
Federico Garcia
Paul Godderis
Stephen Godsall
Jean-Pierre Goffin
Claudy Jalet
Bernard Lefèvre
Mathilde Löffler
Claude Loxhay
Ieva Pakalniškytė
Anne Panther
Etienne Payen
Jacques Prouvost
Yves « JB » Tassin
Herman te Loo
Eric Therer
Georges Tonla Briquet
Henri Vandenberghe
Iwein Van Malderen
Jan Van Stichel
Olivier Verhelst