Pierre Favre en de Europese free jazz…

© met dank aan de familie Favre

Op 88-jarige leeftijd vindt de Zwitserse drummer, een boegbeeld van de free jazz in de jaren 60-70, in zijn archief een opname die van onschatbare historische waarde is. Hij vertelt ons hier meer over.


We hebben het hier bijna over muzikale archeologie, aangezien je in je archief een vergeten document hebt ontdekt, klopt dat?

Het is echt heel bizar, we hadden met dit trio op het festival van Willisau gespeeld. Daarna hebben we een opname gemaakt, ik kreeg de band en heb die in mijn kast gelegd, waar al mijn rommel ligt! En samen met Samuel Blaser zijn we in mijn spullen gaan snuffelen, en hij vroeg me: “wat is dit voor dingetje?” Het was een geluidsband, we hebben ernaar geluisterd en zeiden: “Ja, inderdaad, dit klinkt goed, dit klinkt echt goed!”

Je had al eerder met dit trio het album „Santana“ opgenomen…

Ja, maar toen we bij INTAKT terechtkwamen, waar ze fan waren van Irène Schweizer, werd het trio dat op mijn naam stond het Irène Schweizer Trio. In het begin vond ik dat niet erg, het kon me niet zoveel schelen… Maar toen kwamen de nadelen langzaam aan het licht: minder sympathie, men behandelde me als de drummer die zijn drumstel kan vervoeren en zich verder maar moest redden... Ik was een beetje verbitterd... En nu ontdekken we dit ding in mijn kast: samen met Samuel beslisten we dat we dit best het Pierre Favre Trio zouden kunnen noemen (lacht)...

Irène Schweizer, Beb Guérin, Pierre Favre, Gent 1971 © Gérard Rouy

Hoe verliep je ontmoeting met Irène Schweizer?

Op een dag ontmoette ik haar in Zürich; zij had geen werk en ik werkte bij Paiste, de cimbalen fabrikant. Ik zei haar dat ik haar als secretaresse kon aanstellen, en dat is ook gebeurd. Bij Paiste was er een bar met een piano en een drumstel, en tijdens een pauze probeerden we samen te spelen, en dat was geweldig! Dat is het begin van het hele verhaal.

Op deze cd is ze te horen in een trio dat inmiddels het „Pierre Favre Trio“ is geworden!

Ja, en ik moet zeggen dat Irène zelden zo goed heeft gespeeld. En dan was er George Mraz – hij heette toen nog Jiri Mràz – dat was pas een geweldige bassist! Hij kon geen werkvergunning krijgen in Zwitserland en vertrok naar de VS. Daarna was er af en toe Léon Francioli, ook heel goed. En toen we niemand anders hadden, wilde ze dat het Peter Kowald zou worden.

Pierre Favre Trio © met dank aan de familie Favre

Je hebt in die tijd van „Santana“ overal met dit trio opgetreden...

Bijna overal, ja. Amerika, Engeland, Scandinavië… In Scandinavië hebben we in de winter een enorme tournee gedaan; Kowald, de bassist, was er toen al bij. We hadden een bus van Paiste die we gratis kregen omdat ik tijdens de tournee ‘clinics’ gaf voor Paiste. Ze betaalden ook het hotel. Maar we speelden overal, het was leuk. Soms was het een succes, soms zeiden toeschouwers dat we alleen maar lawaai maakten… Maar dat was de muziek van die tijd.

Het is free jazz, het is improvisatie, maar je voelt dat er een gemeenschappelijke visie is en dat er een heel sterke chemie heerst tussen de drie muzikanten…

Dat klopt. Ja, inderdaad. Later werd Irène een beetje een ster en toen was het niet meer hetzelfde. We waren goede vrienden. Ze had niet zo vroeg moeten sterven.

© ECM

Toen je met free jazz begon, was dat aanvankelijk meer uit politieke overwegingen of kwam het voort uit je voorliefde voor geïmproviseerde muziek?

Wat Ornette Coleman deed, noemde men free jazz. Maar hier zitten we helemaal niet op dezelfde lijn. Dit is Europese free jazz. Er waren verschillen. Ik werd bijvoorbeeld gevraagd om een verslag te maken over free jazz voor de Zwitserse radio. En toen zei ik: er is iets belangrijks dat gezegd moet worden, namelijk dat de muziek van Louis Armstrong free was… Het was vrije jazz. Maar daar kreeg ik kritiek op van mensen uit de free jazz-scene. Dus ja, bij hen was het eerder politiek. Bij mij nooit. Bij Irène ook niet. Er waren nogal wat van dat soort misverstanden. Toen ik de free jazz verliet, omdat ik verder wilde gaan, deed ik dat omdat men kritiek op me begon te uiten. Men noemde me homoseksueel omdat ik mooie klanken maakte en andere dingen. Op verschillende plaatsen in Europa, waar ik vroeg of ik mocht spelen, zeiden ze nee: hier is het free jazz! Toen werd het politiek. Terwijl ik gewoon mijn muzikale weg volgde. Met de free jazz heb ik geleerd om op Europese wijze te ademen, nieuwe ritmes te ontdekken en mij plotseling mezelf te voelen.

Vóór die periode met het trio was Pierre Favre nog vrij onbekend: wat voor muziek speelde je toen?

Ik speelde in clubs om de kost te verdienen, in orkesten zoals bijvoorbeeld de Max Greger Big Band; dat was een fantastische groep. Het was een gelukstreffer, want zo kon ik met Benny Bailey spelen, en met vele anderen die in het orkest te gast waren. Ik heb daarvan geprofiteerd om mijn gezin te onderhouden. Bij Paiste wilden ze me de cimbalen aanbieden omdat ik in dat orkest speelde. Ik ben voor Paiste gaan werken; ik herinner me dat ik naar Rome werd gestuurd om Ornette Coleman te zien, ik ben overal in de wereld geweest voor Paiste, naar Rusland, naar Amerika… Ik geef toe dat het me een beetje heeft geholpen om optredens te krijgen.

© met dank aan de familie Favre

Je hebt zowel solo als samen met andere drummers memorabele optredens gegeven die op YouTube te zien zijn. Hoe is die wens ontstaan om verder te gaan dan de puur ritmische rol van het drumstel?

Het kwam via de free jazz. Ik bracht veel tijd door in mijn studio, daar kon ik spelen wanneer ik maar wilde en daar heb ik mijn manier van ritme en dynamiek, mijn manier van ademen, ontwikkeld. Ik heb tien jaar lang met Yang Jing gespeeld, een Chinese pipa-speelster (Chinese luit - nvdr), en toen ontdekte ik ineens dat we dit soort dingen perfect samen deden, we ademden echt samen. Dat heb ik toen ontdekt: de tijd nemen om te ademen om de frasen te maken…

Bij Paiste vroegen ze me om mee te doen aan een festival in Berlijn, “Solo Now”, dat was in september 1972 en ik ging erheen met al mijn spullen, de gongs, de cimbalen, de trommels... al die dingen. Ik vond het geweldig! Er waren 2000 mensen in de zaal! Veel mensen lachten toen ze al dat materiaal op het podium zagen en een kleine man... Ik sloeg met mijn stok en iedereen viel stil... Ik speelde meer dan een uur in mijn eentje en het was een triomf; ik herinner me dat Chick Corea me destijds had gevraagd om met hem te spelen, maar ik wilde dat niet. Daarna speelde ik overal solo's, dat is in Berlijn begonnen.

Joachim Berendt organiseerde toen een tournee door Canada, New York en vervolgens heel Zuid-Amerika gedurende twee maanden, met Joachim Kühn, Albert Mangelsdorff... Spelen in die landen, dat meemaken, overal met open armen ontvangen worden, want drummen is hun ding in die landen: “Waarom kom je niet bij ons wonen?”, dat soort dingen; op Java werd ik na het concert voor altijd uitgenodigd om bij hen te komen wonen, dat was ongelooflijk, en er waren bijna altijd 2000 mensen. Toen kwamen we voor het laatste concert aan in Lissabon en was het voorbij! Twee jaar later hebben we heel Azië gedaan… en dat allemaal dankzij Berlijn! Het was een enorme meevaller en het heeft me gedragen… Dat is mijn verhaal.

Samuel Blaser & Pierre Favre, Jazz!Brugge 2012 © Jacky Lepage

Nog een laatste anekdote?

Ik heb verschillende soloalbums gemaakt, waaronder een live-opname in een museum. Samen met Freddy Studer waren we op tournee in Amerika, op het Berklee College. Daar ontmoetten we een man die ons vertelde over zijn orkest met zes drummers en die me vroeg wat voor project ik op dit moment had, waarop ik antwoordde: “Ik heb een band met maar acht drummers! (lacht)“ Hij barstte in lachen uit.

Interview © Jean-Pierre Goffin (vrije vertaling : Jos Demol) - foto’s © Gérard Rouy / ECM / Pierre Favre / Jacky Lepage
In samenwerking met JazzMania

BANDCAMP