Joe Lovano : Coltrane 100 Legacy…

Ik heb veel geluk gehad, want mijn vader, Tony ‘Big T’ Lovano, wiens honderdste verjaardag vorig jaar, in 2025, werd gevierd, was een van de meest vooraanstaande saxofonisten van Cleveland, Ohio. Hij had Coltrane gehoord en had zelfs begin jaren vijftig aan een jamsessie met hem deelgenomen, toen Coltrane met een bluesband naar Cleveland kwam; hij speelde altsaxofoon nog vóór het Miles Davis-tijdperk. Daardoor had mijn vader een indrukwekkende verzameling platen van John Coltrane toen ik klein was. En ook van Miles Davis en Max Roach. Zijn platencollectie was werkelijk prachtig. Zo ontdekte ik als kind alle grote saxofonisten: Don Byas, Lester Young, Gene Ammons, Sonny Stitt, Sonny Rollins, John Coltrane, Johnny Griffin…

Ik had echt een bevoorrechte jeugd; ik leerde saxofoon spelen, maar luisterde ook naar een enorme muziekcollectie. En Coltrane heeft daar een grote rol in gespeeld toen ik nog een jonge snaak was. Ik was 14 toen hij stierf. Maar de collectie van mijn vader bevatte zijn vroege opnames, evenals latere opnames zoals ‘Meditations’ en ‘Kulu Se Mama’, en andere opnames uit die tijd. Ik groeide dus op, geïnspireerd door de rijkdom en schoonheid van Coltrane's opgenomen werk, nog voordat ik begreep waar ik naar luisterde. Ik luisterde mee er samen met mijn vader naar, wat bij mij een grote nieuwsgierigheid en diepe inspiratie opwekte.

In 1976 verhuisde ik naar New York. Ik was 23 jaar oud. Rashied Ali runde een tent genaamd „Ali’s Alley“ in Soho. Ik ging daarheen, speelde met Albert Daily en een paar andere muzikanten, ontmoette daar Reggie Workman en begon te spelen met muzikanten die met Coltrane hadden gespeeld. Dat was weer een cruciaal moment in mijn ontwikkeling. Al snel begon ik met Elvin Jones te spelen, daarna met McCoy Tyner, en in de loop der jaren heb ik muziek met hen opgenomen. Het spelen met muzikanten die met Coltrane en Miles Davis hadden gespeeld, werd een belangrijke pijler in mijn ontwikkeling als improvisator.

En dan vieren we dit jaar het honderdjarig jubileum...

Dat heeft ertoe geleid dat ik composities van Coltrane ben gaan spelen en dit jaar, ter gelegenheid van de honderdste verjaardag van zijn geboorte, met verschillende groepen een eerbetoon aan hem heb gebracht. Ik leid een kwintet waarmee we in het voorjaar op tournee zijn geweest en we hebben net in Detroit gespeeld. In november treden we met deze groep terug op in Europa. Ik geloof dat we in België zullen spelen. ‘Coltrane 100’ met Melissa Aldana, eveneens op tenorsaxofoon. Het is een kwintet met twee saxofoons. Jeff Tain-Watts zit achter de drums, Nduduzo Makhathini speelt piano en Linda May Han Oh speelt bas. Ik zal een programma met composities van Coltrane presenteren, van zijn vroege werken tot de ‘Meditation Suite’, via ‘Kulu Sé Mama’, ‘Expression’ en ‘Interstellar Space’… Het was een geweldig jaar, echt fantastisch, om verschillende manieren te verkennen om de composities van Coltrane te interpreteren. De symfonische werken die we in Luik gaan spelen, vormen een hoogtepunt in mijn carrière.

Heb je al eerder samengewerkt met een symfonieorkest?

Ja, meerdere keren. De eerste keer was met de Woody Herman Band: Stravinsky componeerde een werk met de titel „Ebony Concerto” voor Woody Herman. Ik geloof dat dat in de jaren ’40 was. Onlangs schreef componist Douglas Cuomo een concerto voor mij, dat live werd opgenomen met het Winston-Salem Symfonieorkest en dat net is uitgebracht. Dit werk heet ‘A raft, the sky, the wild sea’. Dat is weer zo’n belangrijk moment, iets waar je van droomt, maar als de realiteit je inhaalt, word je ondergedompeld in werkelijk prachtige muziek.

Is er in deze context ruimte voor improvisatie?

Gezien de manier waarop Douglas dit nummer voor mij heeft geschreven, zou ik zeggen dat ik 85 % van de tijd improviseer. Ja, daar is het voor geschreven.

En hoe zit het met het concert in Luik?

De muziek die we in Luik spelen, wordt grotendeels door mij geïmproviseerd op basis van bekende nummers van Coltrane. De bundel bevat een vijftiental orkestraties, gebaseerd op nummers van de albums ‘Ballads’, ‘A Love Supreme’ en ‘Blue Train’.

Er zijn ook nummers die John Coltrane samen met Miles Davis heeft gespeeld...

Ja, ‘Blue and Green’, ‘So What’... De orkestratie is prachtig. De andere stukken zijn allemaal nummers die Coltrane heeft gespeeld en opgenomen, geloof ik. Duke Ellington is er ook bij. Elke orkestratie onthult een ware schoonheid in de uitvoering van deze muziek. Dit concert is eigenlijk maar een handvol keer gegeven. Dit is de vierde keer dat ik eraan meedoe. Ik geloof dat Ravi Coltrane het maar één keer heeft gespeeld, en ook Terence Blanchard heeft deze orkestraties uitgevoerd. Het is dus een zeldzame gelegenheid, en ik hoop dat veel mensen zullen komen luisteren naar de muziek van Coltrane, uitgevoerd door een volledig symfonieorkest. Ik denk dat dit project als springplank kan dienen voor toekomstige orkestraties en andere muzikanten kan inspireren, door symfonische klanken en orkestraties te combineren met jazzsolisten.

Dat is trouwens wat Gunther Schuller al had verkend met zijn concept van de ‘Third Stream’. En Miles Davis heeft hieraan meegewerkt met Gil Evans. Dit is niet iets wat van de ene op de andere dag gebeurt. Het is iets dat zich in de loop der jaren heeft ontwikkeld, en het is geweldig om dit moment te bereiken, dat de toekomst zal vormgeven. Dat was kenmerkend voor Coltrane: alles wat hij deed, gedurende zijn hele carrière, hoe kort die ook was, was erop gericht de toekomst vorm te geven. Hij heeft slechts zo’n tien jaar opnames gemaakt, van het midden van de jaren vijftig tot aan zijn vroegtijdige overlijden in 1967. Dat was slechts een periode van ongeveer twaalf jaar, wat ongelooflijk is.

Kan je iets vertellen over het werk van Carlos Simon voor dit project?

Tijdens de première van deze stukken, in Toronto, heb ik Carlos Simon echt leren kennen en enkele van zijn orkestraties gespeeld, die prachtig waren. En elke keer ontdek ik weer een nieuwe invalshoek in de manier waarop hij voor een solist met symfonieorkest schrijft. Natuurlijk spelen we partituren en geschreven partijen, maar er is veel ruimte voor interpretatie en expressie. Ik waardeer het concept als geheel dan ook enorm, evenals de manier waarop het zich allemaal ontwikkelt. Ja, ik ben dan ook heel blij om met hem samen te werken en ik kijk ernaar uit om hem weer te zien. Hij is een van de vier of vijf arrangeurs die aan deze muziek hebben gewerkt. Daarnaast is er ook Andy Mills, die een prachtige orkestratie heeft gemaakt voor ‘Crepuscule with Nelly’.

Ik kijk ernaar uit je weer te zien in Luik, Joe...

Ja, bedankt. En ik ben heel blij om mijn vrienden Eric Legnini, Dré Pallemaerts en Philippe Aerts weer te zien.

Tekst © Jean-Pierre Goffin (vrije vertaling : Jos Demol) - foto’s © Jeanschoubs
In samenwerking met JazzMania

OPRL+Jazz : Coltrane 100 – Legacy op 25.09.2026 in Luik