#IWD2026: Lucille Moussalli, een serieuze grappenmaakster…

Portret van een jonge trompettiste en violiste in volle artistieke bloei.

Lucille Moussalli werd geboren in de Vendée in een familie waar muziek en instrumenten altijd een belangrijke rol hebben gespeeld. Ze begon met vioolspelen. Tussen haar zesde en veertiende jaar volgde ze lessen aan de muziekschool en vanaf haar negende jaar ook trompet les. Daarna ging ze naar het lyceum in Nantes, waar ze theater, muziek en dans studeerde. Daarna ging ze in 2023 naar het conservatorium in Parijs.

Ze is altijd omringd geweest door muziek: “Mijn grootvader van moederskant heeft een belangrijke rol gespeeld (en speelt die nog steeds) in mijn muzikale ontwikkeling. Hij speelde op allerlei muziekinstrumenten voor me toen ik nog maar een paar maanden oud was, en hij heeft me de eerste basisbeginselen van de viool bijgebracht.”

Je hebt je opleiding gevolgd in Nantes. Wat vind je van de jazzscene daar?    

Elke stad is een ecosysteem dat wordt gevormd door de mensen die er wonen. Sinds mijn komst naar Parijs voel ik me er helemaal thuis. Ik heb het geluk dat ik de mensen heb ontmoet met wie ik nu speel, en ik besef hoe bevoorrecht ik ben dat ik in een grote stad woon waar zoveel culturele activiteiten plaatsvinden.

Nantes is bijzonder. Ik voel me er goed als ik er terugkom, daar heb ik mijn eerste jamsessies gedaan en het is altijd leuk om de mensen terug te zien met wie ik standards heb gespeeld. Je moet je informeren over de artiesten en de podia in Nantes en ze gaan bekijken.

Je moet ze komen steunen, want de regio Pays de la Loire heeft te maken gehad met drastische bezuinigingen (73% minder voor cultuur, 74% minder voor sport en 90% minder voor gendergelijkheid). Dit is het gevolg van een totaal onverantwoordelijke beslissing van de voorzitter van de regio, Christelle Morançais, voor de begroting van 2025. En de Pays de la Loire zullen voor 2026 nog eens 15 miljoen euro aan bezuinigingen op de begroting moeten doorvoeren.

 © Nabil Hilali

Je maakt deel uit van het collectief Mme Farceuse. Kan je vertellen hoe en waarom dit collectief is ontstaan? Wat zijn de huidige projecten?

Dit collectief werd opgericht in juni 2022, toen ik nog in Nantes woonde, samen met mijn vrienden Louise Chavanon en Eliot Broissand. We treden op in verschillende bezettingen (van trio tot kwintet), wat ons een zekere vrijheid geeft bij het schrijven. Op dit moment nemen we onze tijd, we wonen niet allemaal in dezelfde stad, dus het is nogal ingewikkeld om concerten/repetities te organiseren. We hebben een paar concerten gegeven en we zijn van plan een album op te nemen en springplanken te zoeken om zoveel mogelijk te kunnen spelen!

Hoe zou je het kwartet Vogelfrei omschrijven? Wat is jouw rol daarin?

Vogelfrei is een kwartet met Loris Grillo, Anthony Jouravsky en Antonio Barcelona. “Vogelfrei” is het equivalent van “buiten de wet”: iemand die zich boven de wet stelt, buiten de wet leeft. Ik vind dat dit onze muziek goed beschrijft. De groep wordt geleid door Loris, maar we nemen allemaal deel aan de artistieke leiding. Binnenkort gaan we ook met deze groep een album opnemen.

Vogelfrei © Maren Proissl

Wordt er met het duo Preset het meest geïmproviseerd van al je projecten? Wat is het doel ervan?

Ja, het is het meest improvisatie-gerichte van al mijn projecten, maar het is niet volledig geïmproviseerd. Met Antonio Barcelona werken we aan texturen, uitgebreide technieken en verschillende spanningsvelden buiten de improvisatie om, en vervolgens improviseren we met dit geluidsmateriaal. Momenteel onderzoeken we hoe we elektronica aan onze voorstellingen kunnen toevoegen om ze een nieuwe dimensie te geven, en neigen we steeds meer naar een voorstelling die uit verschillende delen bestaat. Onze focus ligt op het analyseren van de verschillende aspecten van het duo, hoe twee entiteiten communiceren, elkaar kunnen confronteren, in elkaar kunnen grijpen, elkaar kunnen ontwijken...

Je hebt net met Ailefroide en Ivresse gespeeld – samen met Fanny Ménégoz – een trio van blazers met drums. Dat is niet je enige groep zonder harmonische instrumenten. Is dat voor jou een kwestie van esthetiek?

Het was een heel mooi moment! Ik had nog nooit een heel programma in deze bezetting gespeeld en ik voelde me heel op mijn gemak, iedereen nam precies zijn plaats in. En ik was heel dankbaar dat ik de composities van Fanny Ménégoz mocht spelen!

Het is echter niet het enige project zonder harmonische instrumenten waarin ik speel. Ik hou van het geluid van deze bezettingen, er is iets ernstigs en droogs dat me aantrekt.

Aan de andere kant heb ik een zekere voorliefde ontdekt voor het contrapunt dat wordt gecreëerd door de stemmen van de monodische instrumenten (onderling en met de drums). Bovendien zorgt de afwezigheid van instrumenten die de harmonie aangeven ervoor dat ons gehoor minder wordt beïnvloed wanneer we improviseren in een tonale of modale context. Daardoor zijn we vrijer!

Mme Farceuse © Noa Illinga

Speel je nog steeds viool op het podium en zo ja, wat zijn dan de verschillen in spel, improvisatie en discours tussen je twee instrumenten?

Ja, ik ben weer begonnen met vioolspelen op het podium, ik was een paar jaar gestopt. Afgezien van de klankkleuren, die verschillen wanneer je op conventionele wijze trompet en viool speelt, maak ik geen onderscheid tussen de twee instrumenten in mijn manier van improviseren, ik denk op dezelfde manier. Aan de andere kant maakt het werken met uitgebreide technieken het mogelijk om een brug te slaan tussen de klanken die ik produceer.

Over het algemeen vormen jonge generaties muzikanten die het conservatorium verlaten bands. Wat is jouw band?

Mijn groep heet Mouvances (en geeft zijn naam aan het eerste album). Ik heb mensen die ik erg bewonder gevraagd om met mij te spelen: Vladimir Sekula op piano, Tom Boizot op contrabas en Antonio Barcelona op drums. Soms nodigen we Lou Ferrand uit, een zangeres die volgens mij een zeer diepgaande en ontroerende visie op muziek heeft.

Het #IWD-project is een Europees initiatief om vrouwelijke muzikanten meer zichtbaarheid te geven (Citizen Jazz doet dat het hele jaar door, maar dat geldt niet voor iedereen). We moeten hierop blijven hameren. Wat is je standpunt als muzikante over dit onderwerp?

Ik ben voorstander van dit soort initiatieven, zolang ze de aandacht niet afleiden van de organisatie die de muzikante in de schijnwerpers zet. Want soms monden deze initiatieven uit in pure ‘pinkwashing’ en dat is een slechte zaak. We moeten blijven aandringen op de inclusie van vrouwen en gender minderheden, want alleen met radicale maatregelen kunnen we resultaten boeken: een betere zichtbaarheid, meer vrouwen en gender minderheden in orkesten/groepen, enz.

   
 © Maren Proissl

De nieuwe generatie lijkt veel gevoeliger te zijn voor kwesties als gender, gelijkheid en vertegenwoordiging. Word je nog steeds geconfronteerd met seksistische, discriminerende of gewoonweg ongepaste houdingen?

Ja, de nieuwe generatie is gevoeliger voor deze kwesties. En natuurlijk word ik, net als iedereen, geconfronteerd met seksistische attitudes. Er is weliswaar vooruitgang geboekt, maar er heerst nog steeds een vijandig klimaat voor vrouwen. De jazzwereld is geen bubbel die losstaat van onze seksistische en patriarchale samenleving, en er moet nog veel werk worden verzet om daar verandering in te brengen.

Waar kunnen we je horen (cd, website, concerten)?

Het eerste album van Mouvances is uitgebracht op alle platforms onder het label l'Autre Records. Ik publiceer soms concertopnames op mijn Soundcloud.

Mijn concertagenda publiceer ik op mijn Instagram-account (@lucillemoussalli). Ik ben van plan binnenkort een website te maken om alles op één plek te verzamelen.

Interview © Matthieu Jouan, Citizen Jazz (vrije vertaling: Jos Demol)  -  foto’s © Maren Proissl / Noa Illinga / Nabil Hilali



Dit artikel wordt gelijktijdig gepubliceerd in de volgende Europese tijdschriften, ter gelegenheid van “Milestones”, een initiatief om jonge jazzmuzikantes in de schijnwerpers te zetten: Citizen Jazz (Frankrijk), JazzMania (België), Jazz'halo (België), Jazz-Fun.de (Duitsland), Donos Kulturalny (Polen), In&Out Jazz (Spanje), UK Jazz News (Verenigd Koninkrijk) en Meloport (Oekraïne).