#IWD2026: Aleksandra Kryńska: Ik vind het leuk om dingen opnieuw te beginnen...

Aleksandra Kryńska groeide op in de wereld van de klassieke muziek en haar carrière op dat gebied kan als zeer succesvol worden beschouwd.

Ze studeerde af aan de Academie voor Muziek in Krakau. Ze werkte samen met gerenommeerde en prestigieuze klassieke muziekensembles, waaronder de Sinfonietta Cracovia en het Koninklijk Concertgebouworkest in Amsterdam. Als orkestlid trad ze op met grootheden uit de hedendaagse klassieke muziekwereld, zoals Albrecht Mayer, Krzysztof Penderecki, de zusjes Labèque, Rainer Honeck en Gábor Boldoczki. Ze nam deel aan het programma “50 for the Future”, een initiatief van het Kronos Quartet.


Wanneer ontstond je interesse om professioneel muziek te gaan maken?

In mijn tweede jaar op de middelbare school besloot ik naar de Muziekacademie te gaan. Ik studeerde in de klas van professor Wiesław Kwaśny. Professor Kwaśny behoort tot de ‘oude garde’ van het Poolse vioolspel; hij was veeleisend, maar bleek later ook erg begripvol en ondersteunend te zijn.

Maar onverwacht verzeilde je in de wereld van de jazz…

Ik vind het leuk om met nieuwe dingen te beginnen. Ik heb het gevoel dat dan alles nog mogelijk is. Ik denk dat het zowel een vloek als een zegen is. Zo was het ook in 2017, toen ik naar de Festival & Masterclass-wedstrijd in Piła ging. Ik hield me toen bijna uitsluitend bezig met klassieke muziek, oefende veel en ging naar improvisatieworkshops om ‘uit te breken’. De docent was Adam Bałdych. Hoewel ik niets met jazz te maken had, kreeg ik toen de prijs voor ‘Jazz Personality’.

© Marcin Guzik

Werd geïmproviseerde muziek toen meteen je nieuwe fascinatie?

In het begin was ik niet zo enthousiast over improvisatie. In 2018, een jaar na de wedstrijd, toen ik niet werd toegelaten tot de masteropleiding klassieke viool in Düsseldorf, besloot ik om me aan te melden bij de jazzafdeling van de Muziekuniversiteit in Warschau.

Ik was 23. Het lukte. Het begin was spannend, maar ook stressvol; ik voelde de druk om iets te bewijzen. Het irriteerde me dat ik op zo'n laag niveau zat; ik wilde snel vooruitgang boeken. Ik realiseerde me dat de viool niet bijzonder geschikt is als ‘sideman’-instrument en dat je iets eigens moest bedenken, dus ben ik gewoon stukken gaan schrijven. Het was een marteling: ik had geen workshopvaardigheden, het kostte me veel tijd om een paar maten op de computer te schrijven en ik had enorme theoretische hiaten. Ik probeerde alles tegelijk te leren.

Ontmoetingen met personen die diep geworteld en erkend zijn in de jazzwereld hebben zeker geholpen...

Op de universiteit had ik geweldige docenten; naast mijn hoofddocent Mateusz Smoczyński was er ook Maciej Obara. Zijn lessen waren absoluut verruimend. Ik richtte mijn eerste band op, het KRVNSKA QUARTET, met Piotr Andrzejewski, Maciej Baraniak en Igor Falecki. We speelden mijn composities. De jongens waren de beste ter wereld en begrepen mijn partituren, die professioneel wilden zijn, heel goed. In die tijd stond ik nog met één been in de klassieke wereld, maar ik voelde dat ik op een dag een definitieve keuze zou moeten maken tussen die twee werelden.

© Mat Kubaj

Wat werd het keerpunt en hielp bij het nemen van de beslissing?

Ik zat in een crisis; ik was niet van plan een masteropleiding jazz te volgen, ik wilde stoppen. En in tegenstelling tot mijn plannen kwalificeerde ik me voor het International Jazz Platform [prestigieuze workshops voor muzikanten in Lodz gericht op geïmproviseerde muziek], wat ik totaal niet had verwacht.

Tijdens die workshops stond mijn leven op zijn kop; ik ging weer spelen en ontmoette mensen van hetzelfde kaliber, waardoor ik me minder alleen voelde. Ik ging naar mijn eerste jamsessie bij SPATiF [een gerenommeerde club voor geïmproviseerde muziek en jazz in Warschau]. Karolina Szewc, hoofd van SPATiF, was daar ook; we konden het meteen goed met elkaar vinden. Ik voelde me daar als in een tweede thuis; later koos ze me voor verschillende concertformaties.

Concerten bij SPATiF werden een gelegenheid voor artistieke ontmoetingen en het aangaan van vaste samenwerkingsverbanden...

Inderdaad. Dankzij hen heb ik o.a. met Raphael Rogiński gespeeld en heb ik meegewerkt aan de opnamesessie van “Music For Peace”, waar ik trompettist Piotr Damasiewicz heb ontmoet. We vormden een duo, dat voornamelijk improviseerde. We speelden twee jaar samen en deden een tournee in Japan als onderdeel van het Jazz Po Polsku-programma [Een concertproject dat Poolse jazz internationaal onder de aandacht brengt. De naam kan worden vertaald als “Jazz - The Polish Way”]. Het was een belangrijke samenwerking; ik heb er veel van geleerd.

© Marcin Guzik

In 2024 bereikte je de finale van de prestigieuze Seifert-wedstrijd…

Mijn carrière ging niet in de richting van een soliste. Ik had geen succes in wedstrijden; ik wist dat ik daar niet echt geschikt voor was. Ik heb niet het doorzettingsvermogen van een renpaard. Wedstrijden op artistiek gebied lijken mij absurd. Maar we leven in een tijd waarin kwantificeerbaarheid het gemakkelijker maakt om ons in een hokje te plaatsen. Het is jammer dat ik dit steeds vaker om me heen zie gebeuren.

Ik had geen verwachtingen en wilde die ook niet. Na een paar jaar studeren en improviseren wilde ik gewoon kijken hoe ver ik was op dit nieuwe pad. Later kwam ik er ook achter dat onder andere Dominik Wania op piano met ons zou spelen. Het was mijn droom om ooit met hem te spelen, dus ik was dolblij. Ik heb de finale gehaald en dat beschouw ik als mijn succes. Er zijn veel goede dingen gebeurd. Heeft het me op een of andere manier geholpen? Ik heb geweldige mensen en muzikanten ontmoet en de Seifert Foundation heeft mijn album onder haar hoede genomen. Ik denk dat ik dankzij de wedstrijd mijn aanwezigheid in de muziekwereld iets meer heb kunnen markeren, maar dat is misschien een beetje overdreven

Het jaar 2025 zou een doorbraak kunnen worden genoemd...

Absoluut. Allereerst werd mijn album uitgebracht, dat een jaar eerder was opgenomen. Toen het moment kwam dat ik vond dat het tijd was om mezelf te herpakken, opnames te maken en origineel materiaal uit te brengen, besloot ik een nieuwe formatie op te richten. Ik nodigde de eerder genoemde Piotr Damasiewicz, Szymon Mika, Michał Aftyka en Bartosz Szablowski uit. We ontmoetten elkaar voor het eerst op de dag voor de opnames van het album en brachten vervolgens drie dagen door in de studio om het materiaal op te nemen. Ik ben ook blij met de concerten die ik toen heb gespeeld, waaronder een met Paal Nilssen-Love's Large Unit.

Een vervolg op de deelname aan het International Jazz Platform is het project ÄETHER, waaraan drie van de vrouwelijke artiesten hebben deelgenomen aan het Platform...

Ik werd uitgenodigd om samen met Amalia Umeda, Maelle Debsbrosses en Adèle Viret het Pools-Franse ensemble ÄETHER op te richten. Ons kwartet trad voor het eerst op tijdens het Jazzdor Strasbourg Berlin Festival. Daarna speelden we in Łódź op het Summer Jazz Academy Festival en in Straatsburg. We hebben plannen voor meer concerten. Ieder van ons bracht een of meerdere stukken mee. We hebben drie dagen lang in Berlijn aan het materiaal gewerkt. Het was een veeleisende ervaring. Uiteindelijk zijn we erin geslaagd een gemeenschappelijke taal te vinden en ik denk dat we bovenal muziek hebben gecreëerd – en dat gebeurt niet altijd.

© Mat Kubaj

In ÄETHER zijn naast improvisatie ook invloeden van hedendaagse klassieke muziek terug te vinden. Je hebt dus niet volledig gebroken met je vroegere artistieke werelden…

Ieder van ons heeft grotere of kleinere klassieke wortels. We spelen akoestisch. Dus ik denk dat het onvermijdelijk was.

Er gebeurt dus veel, maar je voelt je nog steeds aangetrokken tot veranderingen...

Over een nieuw begin gesproken, ik ben van plan mezelf in een nog andere gedaante te presenteren; ik werk aan nieuw materiaal, leer van muzikale vrienden en ontwikkel mezelf verder. We zullen zien wat er gebeurt.

Interview © Krzysztof Komorek, Donos Kulturalny (vrije vertaling: Jos demol)  -  foto’s © Mat Kubaj / Marcin Guzik



Dit artikel wordt gelijktijdig gepubliceerd in de volgende Europese tijdschriften, ter gelegenheid van “Milestones”, een initiatief om jonge jazzmuzikantes in de schijnwerpers te zetten: Citizen Jazz (Frankrijk), JazzMania (België), Jazz'halo (België), Jazz-Fun.de (Duitsland), Donos Kulturalny (Polen), In&Out Jazz (Spanje), UK Jazz News (Verenigd Koninkrijk) en Meloport (Oekraïne).