Tom Rainey Obbligato

Tom Rainey Obbligato

T

Intakt

Tom Rainey Obbligato standards spelen

 

Tom Rainey (1957) is een slagwerker die altijd de hele muziek speelt en niet zo’n beetje ook. Zijn reactievermogen en zijn overzicht zijn indrukwekkend. Hij is tot in elke vezel van de muziek aanwezig zonder zich ook maar een moment typisch slagwerker-vertoon op de voorgrond te moeten dringen. Rainey maakt(e) deel uit van seminale groepen rond saxofonist Tim Berne en pianist Craig Taborn.

 

De top notch musici van zijn Obbligato-onderneming komen uit deze groepen c.q. uit zijn eigen trio: trompettist Ralph Alessi, saxofoniste Ingrid Laubrock, bassist Drew Gress en pianist Kris Davis. Obbligato had twee duidelijke uitgangspunten: er zouden door Rainey uitgekozen standards gespeeld worden zonder dat daarbij – volgens de standard-formule in de jazz – gesoleerd wordt.

Daardoor zijn als uitgangspunt alle instrumenten inclusief het slagwerk gelijk. ‘Obbligato’ zijn in de (klassieke) muziek vrijere begeleidingsfiguren in het algemeen en in het bijzonder bj de zang. Voor deze ‘obbligato’ zou je kunnen zeggen dat iedere instrumentalist de begeleider van ‘de andere(n)’ is. Dat is zonder meer een uitdaging en een vruchtbaar alternatief tot de grote hoeveelheid herhalingsoefeningen waarmee we gebombardeerd worden. Raineys aanpak opent een heleboel nieuwe mogelijkheden maar draagt ook risico’s van mislukken in zich.

Standards spelen is vanouds een kernactiviteit in de jazz als Afro-Amerikaanse muziek waar veel ontwikkelingen uit voortgekomen zijn. En wat een standard is, dat is enigszins duidelijk. Het is een song/korte compositie met appeal die (daarom) vaak in allerlei variaties gespeeld wordt, een evergreen dus. Voor Noord-America zijn dat met name stukken van de grote muziektheatercomponisten als Gershwin, Rogers, Kern, Porter etc. maar het kunnen ook jazzcomponisten als Monk, Davis, Waldron etc. zijn. Rainey koos vooral standards die tijdens de bloei van de bopperiode in de jazz, in de eerste helft van de jaren 50, gespeeld werden (zie tracklisting).

In de jazzpraktijk dient de standard vaak als uitgangspunt (en vehikel) voor exploraties, expansies transformaties en eveneens voor het creëren van nieuwe stukken (die ook weer standards kunnen worden). Over het algemeen zijn standards dus niet alleen songs/stukken met onverslijtbaar appeal maar ook met rijke muzikale mogelijkheden. Dat betekent ook dat op de ene of de andere kant gericht gewerkt kan worden. Of op allebeide kanten wat een nog grotere opgave is en soms waargemaakt wordt. Een standard kan zo vertolkt worden dat de (individuele) zeggingskracht van de song/het stuk geïntensifieerd wordt. Een standard kan ook zo vertolkt worden dat (de kwaliteit van) het samenspel op zich, de vindingrijkheid en durf van expansies op de voorgrond staat. Echter alles tonen wat muzikaal mogelijk is in sophisticated interaction hoeft niet per se spannende en/of expressief pakkende muziek op te leveren, muziek die de luisteraar onder verwachtingsvolle spanning brengt en raakt.

Er is dus sprake van een spanning en verschuivingen in waarneming en appreciatie. In beide gevallen vormt de ‘oorspronkelijke’ vorm van de standard een belangrijke context en word de appreciatie voor een aanzienlijk deel mede daardoor bepaalt. In bepaalde gevallen kan de vertolking echter van dien aard zijn dat ze op zich staand overtuigend is. Zoals in het volgende geval (Miles Davis, Tommy Flanagan, Sonny Rollins, Art Taylor, Paul Chambers): VIDEO HIER.

In dit geval bracht Davis op het einde een hele kleine maar doorslaggevende verandering op de melodie van het origineel van Dave Brubeck aan: zie VIDEO HIER

Voor het Noord-Amerikaans publiek vallen veel standardvertolkingen op luisterervaring uit eerste hand omdat veel standards als een soort urban folk deel uitmaken van het collectief geheugen. Dat is voor Europese luisteraars uiteraard ietsjes anders. Zelfs voor diegenen die met standards in oude Hollywood films zijn opgegroeid.

Terug naar Raineys Obbligato. In sommige gevallen levert de aanpak fascinerende versies op zoals in het geval van de Brubeck-klassieker In Your Own Sweet Way en Reflections, een vroege Monk. Ook Ellingtons Prelude To A Kiss heeft iets van een eigen, nieuwe schoonheid door de manier waarop uit het brokkelige verloop naar het eind toe de volle innemende melodie te voorschijn komt. Long Ago and Far Away van Jerome Kern bevat heel sterk en mooi drumwerk van Rainey in het gekozen obbligato-kader. Ook de opener Just In Time heeft met zijn edgy boppish gejaagdheid iets aparts.

Minder overtuigend is de vertolking van het overbekende You Don’t Know What Love Is van Gene de Paul. Het is een song waarin heftige levenservaring soneert, iets wat Ella Fitzgerald en Nina Simone en hun vertolkingen wel voelbaar maken. Of dat ook voor de versie van Raineys opgaat, moet de aandachtige luisteraar zelf uitmaken.

 

VIDEO You don’t know what love is – Ella Fitzgerald

VIDEO You don’t know what love is – Nina Simone

VIDEO You don’t know what love is – Tom Rainey Obbligato

Opvallend is dat de standards van jazzcomponisten er op het album sterker uitkomen dan de ‘andere’ standards. Rainey levert een interessante aanzet die na enige intensieve doorwerking ook aan de expressieve kant nog boeiende resultaten kan opleveren.

 

AUDIO MONK Trio – Reflections (1952)

AUDIO Long ago and Far away (Kern/Gershwin) – Mario Lanza (1951)

AUDIO Long ago and Far away (Kern/Gershwin) – Oscar Peterson, Ray Brown, Ed Thigpen

VIDEO Long ago and Far away (Kern/Gershwin) – Sonny Rollins versie (1992)

 

Tracklisting Obbligato

1. Just in Time (Jule Styne)
2. In Your Own Sweet Way (Dave Brubeck)
3. Long Ago and Far Away (Jerome Kern)
4. Reflections (Thelonious Monk)
5. Secret Love (Sammy Fain)
6. Prelude to a Kiss (Duke Ellington)
7. Yesterdays (Jerome Kern)
8. If I Should Lose You (Ralph Rainger)
9. You Don’t Know What Love Is (Gene de Paul)
10. Just in Time Again (Jule Styne)

 

Tekst © Henning Bolte 17 maart 2015
Foto: Tom Rainey ©FoBo_HenningBolte

 


our partners:

Clemens Communications


Silvère Mansis
(10.9.1944 - 22.4.2018)
foto © Dirck Brysse


Rik Bevernage
(19.4.1954 - 6.3.2018)
foto © Stefe Jiroflée

 

Special thanks to our photographers:

Annie Boedt
Klaas Boelen
Henning Bolte

Serge Braem
Cedric Craps
Christian Deblanc
Cindy De Kuyper

Koen Deleu
Ferdinand Dupuis-Panther
Anne Fishburn
Federico Garcia
Robert Hansenne
Stefe Jiroflée
Herman Klaassen
Philippe Klein

Jos L. Knaepen
Tom Leentjes
Hugo Lefèvre

Jacky Lepage
Olivier Lestoquoit
Eric Malfait
Nina Contini Melis
Arnold Reyngoudt
Jean Schoubs
Willy Schuyten

Frank Tafuri
Jean-Pierre Tillaert
Tom Vanbesien
Jef Vandebroek
Geert Vandepoele
Guy Van de Poel
Cees van de Ven
Donata van de Ven
Harry van Kesteren
Geert Vanoverschelde
Roger Vantilt
Patrick Van Vlerken
Marie-Anne Ver Eecke
Karine Vergauwen
Frank Verlinden

Jan Vernieuwe
Anders Vranken


and to our writers:

Mischa Andriessen
Robin Arends
Marleen Arnouts
Henning Bolte
Danny De Bock
Ferdinand Dupuis-Panther
Federico Garcia
Paul Godderis
Jean-Pierre Goffin
Bernard Lefèvre
Mathilde Löffler
Claude Loxhay
Etienne Payen
Herman te Loo
Georges Tonla Briquet
Iwein Van Malderen
Olivier Verhelst